Cide’nin eşsiz doğal miraslarından biri olan Aydos Çayı, son yıllarda yaz aylarında yaşadığı su kaybıyla birlikte büyük bir ekolojik krizin eşiğine geldi. Üzerine kurulan hidroelektrik santrali (HES) projesi, özellikle yaz aylarında su seviyesinin düşmesine rağmen çayın içinden hâlâ su çekmeye devam ediyor. Ancak bu su, artık sadece elektrik üretmek için değil, bir yaşam mücadelesine tanıklık ediyor.
Santral, elektrik üretimi için kanal sistemine yönlendirdiği suda 30 cm’yi bile bulmayan bir seviyeyle çalışıyor. Ancak bu düşük seviyedeki suyun bile çay yatağından verilmemesi, balıkların ve diğer su canlılarının yaşam alanlarını yok ediyor. Kuruyan yatakta ölü balıkların izleri, göz göre göre kaybedilen bir ekosistemin sessiz çığlıkları gibi yankılanıyor.
Bir Canlı Daha Ne Kadar Susuz Kalabilir?
Doğal döngü bozulduğunda sadece su değil, umut da akmaz. Aydos Çayı’nın berrak sularında süzülen alabalıklar, yengeçler ve suya bağımlı mikro ekosistemler, bugün birer hayalet gibi eski yaşam alanlarında aranıyor. HES’in döndürmeye çalıştığı türbinler, artık ne doğayı besleyebiliyor ne de doğanın sesine kulak veriyor.
Uzmanlara göre bu miktarda su, elektrik üretimi için verimli bir kapasite sağlamadığı gibi, çevresel tahribata yol açarak geri dönülmez zararlar oluşturuyor. Kurak yaz günlerinde çayın doğal akışına müdahale etmek yerine, can suyu bırakılması ekosistemin korunması adına hayati bir adım.
Elektrik Olmadan Yaşanabilir, Ama Susuz Asla!
Küçük bir balığın yaşamı, doğanın dengesinde büyük anlamlar taşır. Bugün Aydos Çayı’na su verilmeyerek sadece balıkların değil, doğanın kalbinin de atışı duruyor. Oysa bu suyun, çay yatağına bırakılması hem doğa için hem gelecek kuşaklar için umut olurdu.
Elektrik üretimi elbette önemli. Ancak doğanın canı pahasına mı? Aydos Çayı’nın sesine kulak verin. Suyun gideceği yön, sadece türbinler değil; bir canlıyı yaşatmak da olabilir.
