Evliyalar diyarı olarak bilinen Kastamonu, Osmanlı döneminde oldukça büyük bir bölgeyi, Samsun, Ankara ve hatta İstanbul’un Üsküdar ilçesine kadar uzanan toprakları kapsıyordu.
Kastamonu, Osmanlı İmparatorluğu döneminde oldukça geniş bir bölgeyi, Samsun, Ankara ve hatta İstanbul’un Üsküdar ilçesine kadar uzanan toprakları kapsamaktaydı. Özellikle 19’uncu yüzyılda yapılan idari düzenlemeler sonucunda sınırlar daraltılarak birçok yeni il oluşturuldu. Bu süreç, Osmanlı İmparatorluğunun idari yapısını anlamak açısından önemli bilgiler sunar.
Arkeolog Murat Karasalihoğlu’nun açıklamalarına göre, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kastamonu’nun toprakları sadece Üsküdar’a kadar uzanmakla kalmamış, Samsun’dan başlayarak, güneyde Ankara sınırlarına kadar uzanan geniş bir alanı kapsamaktaydı. Aynı zamanda Kocaeli ve Üsküdar’da Kastamonu topraklarına bağlıydı.
Kastamonu, 1071 yılında Türklerin Anadolu’ya girişinden kısa bir süre sonra 1084 yılında Türklerle tanışırken, 1460 yılında da Osmanlı İmparatorluğuna geçmesiyle eyalet merkezi haline gelmiştir. Osmanlı dönemine ait yazılı kaynaklar, Kastamonu’nun Batı Karadeniz bölgesinin başkenti ve yönetsel merkezi olduğunu ortaya koyarken, bu durum Kastamonu’nun 3 bin 500 yıl boyunca bölgedeki metropol kimliğini koruduğunu göstermektedir.
2’nci Mahmut döneminde ise eyaletlikten vilayet ve livalık kurumuna geçerken, Kocaeli livası Kastamonu’ya bağlanır. İzmit Livasının da, Üsküdar’a kadar idari sınırları bulunur. 30 yıllık bir süreç içinde Kastamonu; doğuda Samsun’dan başlayarak, güneyde Ankara sınırlarına kadar, batıda ise İstanbul’un Anadolu yakasına kadar idari yönetsel merkez haline gelir.
KASTAMONU EYALETİ NERELERE KADAR UZANIYORDU?
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kastamonu, başlangıçta Anadolu Eyaleti’nin bir sancağı iken, ardından müstakil bir eyalet haline gelir. 19’uncu yüzyıla kadar oldukça geniş bir coğrafyaya hükmeden Kastamonu’nun doğu bölgesinde Samsun ve çevresi Kastamonu’ya bağlıydı.
Kastamonu sınırları güney bölgesinde ise Ankara’ya kadar uzanırken, hatta ilin bazı bölgeleri Kastamonu’ya bağlı olarak yönetilmekteydi.
Batıda da Kastamonu, İstanbul’un Anadolu yakasında yer alan Üsküdar ve çevresindeki bölgeye kadar uzanıyordu
SINIRLAR KÜÇÜLDÜ
19’uncu yüzyılda Osmanlı Devleti’nde yapılan idari reformlar sonucunda (1864 Vilayet Nizamnamesi) eyalet sistemi kaldırıldı. Eyalet sisteminin kaldırılması ile yerine vilayetler oluşturulurken bu süreçte Kastamonu Eyaleti, Kastamonu Vilayeti haline geldi.
Vilayet düzenlemesi esnasında Kastamonu’nun geniş toprakları şu vilayetlere bağlandı:
* Samsun, Trabzon Vilayeti’ne,
* Ankara ve çevresi Ankara Vilayeti’ne,
* İstanbul’un Anadolu yakasındaki bazı bölgeler Hüdavendigâr (Bursa) ve İstanbul vilayetlerine bağlandı.
Yapılan değişiklikler sonucunda Kastamonu bugünkü sınırlarına yakın bir hale getirildi, Sinop, Çankırı ve Zonguldak gibi illeri kapsayan bir vilayet olarak kaldı. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla ise Kastamonu günümüzdeki sınırlarına çekildi.
OSMANLI İMPARATORLUĞUNDA KASTAMONU’NUN ÖNEMİ
Kastamonu, Osmanlı İmparatorluğu döneminde askerî ve stratejik öneme sahipti. Aynı zamanda Karadeniz’e açılan bir kapı olan Kastamonu, deniz ticareti ve savunma açısından da mühim bir yere sahipti.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kastamonu Valiliğinin büyük bir coğrafyayı yönetmesiyle önemli idari merkezlerden biriydi.
Kastamonu, İpek Yolu ve Karadeniz ticaret yolları üzerinde olması nedeniyle ekonomik açıdan da önemli bir yere sahipti.
Kastamonu tarih boyunca Osmanlı İmparatorluğunun en geniş ve önemli eyaletlerinden biri olmuştur. Ancak zaman içinde yapılan idari düzenlemeler sonucunda günümüzdeki sınırlarına kadar daralmıştır.
Kaynak: 37 Haber
